wav2vec2-large-xlsr-53-polish/log_speech-recognition-community-v2_dev_data_pl_validation_targets.txt

0
global czy local local tu i teraz funkcjonujemy w przestrzeni która jest przestrzenią osobistą gdziekolwiek państwo pójdą zabierzecie ze sobą jedną rzecz środek świata nasze mózgi ewoluowały w ciągu ostatnich niecałych trzech milionów lat powiększały się w sposób nieprawdopodobny i bezprecedensowy to jest sytuacja naprawdę pozbawiona precedensu dwa i pół miliona lat ewolucji i trzykrotne powiększenie objętości mózgu ale oczywiście nie chodzi tylko o objętość przede wszystkim o złożoność stopień złożoności naszych mózgów jest tak ogromny że mózgami ich nie ogarniemy zresztą proszę się nie niepokoić czasami podpowiadają mi słuchacze podpowiadają mi studenci a co będzie jeżeli tak dokładnie poznamy ten mózg że będziemy mogli o nim wszystko powiedzieć i pan będzie wiedział kiedy chcę zajrzeć do ściągi zanim to zrobię albo nawet o tym pomyślę proszę się nie martwić żeby jakiś rodzaj systemu opisać zero-jedynkowo a tak musielibyśmy go opisać żeby to było możliwe musimy mieć do tego opisu coś bardziej złożonego niż to co opisujemy przynajmniej o jeden rząd wielkości a ponieważ do opisu mózgu mamy tylko mózgi nigdy nam się to nie uda gaarder w świecie zofii pięknie kolokwialnie to powiedział pisząc że gdybyśmy mieli mózgi na tyle proste że można by je było zrozumieć bylibyśmy z tego powodu na tyle głupi że na pewno to nie udałoby się nam tak że proszę się nie martwić można się rozluźnić nie będziemy mówić o rzeczach ostatecznych aczkolwiek spróbujemy wyjaśnić sobie co to właściwie znaczy że my posiadamy mózg lokalny te niecałe trzy miliony lat ewolucji to oczywiście ewolucja naszego kladu czyli linii rozwojowej bo tak naprawdę człowiek w tym rozumieniu anatomicznie współczesnego człowieka jest smarkaczem ewolucyjnym myśmy się pojawili bardzo niedawno - tysięcy lat temu to jest ten moment kiedy zaistnieliśmy jako anatomicznie współcześnie a więc nasze mózgi też mają w tym rodzaju struktury jaką dzisiaj widzimy powiedzmy sobie tysięcy lat to bardzo niewiele biorąc pod uwagę że średnia długość istnienia gatunku kręgowca lądowego to jest około milionów lat zwróćcie uwagę jedną czwartą miliona lat mamy za sobą a teoretycznie dziewięć i trzy czwarte jeszcze przed sobą pytanie tylko co zrobimy z tym czasem mając takie możliwości i takie punkty wyjścia ale dlaczego lokalny nie tylko dlatego że jesteśmy w tym modelu rzeczywistości u siebie i zawsze u siebie i to nasze tu i teraz jest w sumie osobiste dosłownie w rozumieniu popperoskim ten drugi świat jest niedostępny dla nikogo innego ale z drugiej strony musimy też zauważyć że pewne biologiczne uwarunkowania nie dają nam możliwości funkcjonowania w bardzo dużych grupach coś co dla nas w dzisiejszym nowoczesnym świecie jest oczywiste tysięcy osób milion miasto dzielnica kilkanaście tysięcy ludzi na stadionie tak naprawdę z biologicznej perspektywy jest nam zupełnie obce musimy sobie uzmysłowić że nasze mózgi a co za tym idzie również umysły które są o nie oparte były kreowane w zupełnie innym świecie społecznym proszę sobie wyobrazić taki świat w którym od urodzenia do niezbyt odległej śmierci bo żyliśmy wtedy maksymalnie - lat mówimy o okresie kształtowania naszego gatunku jego początków od rana do wieczora widzimy co najwyżej osób bo ów rozwój możliwości ogromnych społecznych on się zatrzymał mniej więcej na tym poziomie fakt dzisiaj hipoteza czy teoria wręcz mózgu społecznego mówi że mózgi nam rosły ponieważ rosła złożoność struktur społecznych im większa struktura społeczna tym bardziej skomplikowane zależności i tym większa musi być moc obliczeniowa żeby to wszystko ogarnąć ale wydaje nam się tylko że ten genialnie złożony mózg ilość stanów jakie może przyjąć jeden mózg dorosłej osoby jest porównywalna z liczbą wyrażającą liczbę atomów całego wszechświata który znamy to jest nieprawdopodobna złożoność ale ten genia
1
dziś chcę państwu opowiedzieć o tym czego możemy nauczyć nasze dzieci ale również o tym czego dzieci mogą nauczyć nas zanim przejdę do odpowiedzi na to pytanie chciałabym żebyśmy popatrzyli na kilka wypowiedzi rodziców kilku- i kilkunastoletnich dzieci rodzice -letniego maćka mówią nie rozmawiamy o tym z dzieckiem staramy się rozmawiać jak go nie ma kiedy śpi jest zajęty wieczorem wtedy siadamy sobie w kuchni czy w pokoju i rozmawiamy na te tematy rodzice -letniego szymona to jest jeszcze dziecko nie chcemy go w te sprawy wciągać rodzice -letniej zosi i -letniego sebastiana nie rozmawiamy na takie tematy przy dzieciach to nie są tematy odpowiednie dla dziecka można się zastanowić o czym tu rodzice mówią o jakich sprawach o jakich tematach czego się wstydzą przed dziećmi jakie tematy są dla nich tabu jakich właśnie nie chcą poruszać przy dzieciach jakich tematów unikają nie wiem co państwo myślą ale okazuje się że chodzi o rozmowy o pieniądzach finansach ekonomii powiedziałam państwu jak wygląda sytuacja z myśleniem o przekazywaniu wiedzy ekonomicznej dzieciom bardzo dużo osób w polsce tego nie robi wstydzi się tego nie chce tego robić dlaczego tak się dzieje jest wiele przyczyn po pierwsze myślę że sama ekonomia sobie tutaj zrobiła dużo krzywdy ekonomia w polsce jest postrzegana jako coś nudnego jako coś trudnego coś tylko dla specjalistów jako coś powiązanego z polityką to jest niestety bardzo duży problem wszystko co jest związane z finansami wiąże się z polityką czyli czymś brudnym niedobrym z czymś przed czym trzeba dzieci chronić ostatnia sprawa to jest trochę taki smutny świat smutnych panów w garniturach jeżeli popatrzymy na telewizję to co się dzieje są jacyś tacy panowie najczęściej panie czasami też ale zwykle panowie którzy mówią o rzeczach których nikt nie rozumie w konsekwencji wiedza ekonomiczna też jest postrzegana jako coś co większości ludzi nie jest potrzebne polaków mówi że ma małą wiedzę ekonomiczną przy czym polaków twierdzi że mimo że ma małą wiedzę ekonomiczną to nie chce wiedzieć więcej odcina się od tej wiedzy oczywiście uważa że ekonomia jest bardzo nudna a kolejne że jest dosyć nudna idąc dalej jak to jest z tą edukacją ekonomiczną czy w takim razie skoro tak patrzymy na ekonomię to czy ta edukacja ekonomiczna rzeczywiście jest nam potrzebna co się okazuje co większość polaków myśli o edukacji ekonomicznej większość myśli że to jest coś dla dorosłych lepiej dzieci w te rzeczy nie wciągać że to jest coś co lepiej żeby inne instytucje za nas załatwiły my nie musimy być za to odpowiedzialni i po trzecie że to samo przyjdzie jeżeli popatrzymy na te trzy rzeczy to trochę to jest tak jak z edukacją seksualną nie bierzemy odpowiedzialności odcinamy od siebie i uważamy że jakoś na podwórku od kolegów czegoś się dziecko nauczy prawda jest taka że to są trzy mity to są trzy błędy myślenia i podchodzenia do edukacji ekonomicznej po pierwsze to nie jest coś czego powinni uczyć się tylko dorośli albo o czym powinniśmy rozmawiać z dziećmi dopiero kiedy dorosną to jest coś o czym należy z dzieckiem rozmawiać od samego początku jego życia to znaczy od momentu kiedy zada pierwsze pytanie na przykład mamo a skąd masz pieniądze to już jest moment kiedy możemy coś dziecku wytłumaczyć druga sprawa niech to ktoś za nas załatwi no tak i będziemy czekać aż na przykład w szkole zostanie wprowadzona lekcja edukacji ekonomicznej nie inni inne instytucje za nas tego nie załatwią każdy we własnym zakresie we własnym domu własnemu dziecku dziecku sąsiada osobie spotkanej na ulicy może przekazywać wiedzę ekonomiczną trzecia sprawa jakoś tam się dowie jest to też bardzo duży błąd jeżeli zostawimy to losowi może się okazać że dziecko przejmie wiele nawyków poglądów odczuć które są negatywne i źle wyposażą je do przyszłego funkcjonowania w świecie finansów co wpływa na to jak funkcjonujemy w świecie finan
2
kochani ja zmienię sobie slajd żeby nie świeciło mi w oczy bo przyniosłam dzisiaj dla was prezenty i zaraz będziemy je otwierać ale zanim zaczniemy chciałabym was poprosić o wzięcie udziału w takim małym eksperymencie proszę żeby każdy z was podniósł obie ręce do góry świetnie a teraz niech każdy powącha sąsiada siedzącego z lewej strony pod pachą krępujące nie czujemy się brudni mimo że założę się że większość z was wzięła prysznic nie tylko wczoraj wieczorem ale także dziś rano na pewno pachniecie pięknie pachniecie dezodorantami których używacie pachniecie antyperspirantem pachniecie szamponem pachniecie proszkiem do prania a jednak myśl o tym że osoba a zwłaszcza obca osoba miałaby poczuć zapach który unosi się spod waszych pach jest nie do przejścia salvador dali kiedy wybierał się na pierwsze spotkanie z galą wysmarował się pod pachami kozim łajnem chciał w ten sposób zrobić na niej wrażenie zaintrygować ją jako mężczyzna ale także podkreślić w sobie męskość podkreślić w sobie siłę chciał jej pokazać że jest samcem a ona jest samicą której on pożąda to ciekawe że wysmarował się właśnie kozim łajnem ponieważ w czasach antyku zapach męskiego potu określany był dosyć niewybrednie właśnie jako zapach kozła a nawet bardziej bezpośrednio jako zapach capa i aby ten zapach capa spod pach usunąć starożytni rzymianie oraz grecy używali takiego urządzenia można powiedzieć gdzie za pomocą pasów płótna przymocowywano pod pachami kłęby takich właśnie płóciennych szmat nasączonych olejkiem różanym możemy założyć że to były pierwsze dezodoranty albo pierwsze antyperspiranty których używali starożytni i miało to na celu nadanie czystemu ciału pięknego zapachu musicie wiedzieć że w starożytności czystość ciała była tak samo ważna jak czystość duchowa wierzono aż przez całe średniowiecze my błędnie postrzegamy ten czas jako okres takiej ciemnoty brudu i ogólnie panującego chaosu otóż nie człowiek jeszcze w średniowieczu przez te lat uważał że jeżeli człowiek jest czysty cieleśnie jest również czysty duchowo i aby doświadczyć zbawienia aby jego dusza była spokojna po śmierci musi mieć nie tylko czystą duszę ale również czyste ciało rzymianie i grecy bardzo często chętnie korzystali z łaźni bardzo chętnie się myli oliwili się oliwą z oliwek używali esencji różanej esencji jaśminowej możemy zatem założyć że bardzo długo ludzie byli czyści zawsze na bieżąco wykąpani i pięknie pachnący dopiero w czasach baroku kiedy to ludzie byli jeszcze jakieś lat przed odkryciem istnienia bakterii i drobnoustrojów ludzie zaczęli zauważać że choroby takie jak na przykład dżuma zaczynają się rozprzestrzeniać wtedy kiedy ludzie zbierają się w jednym miejscu a najczęściej zbierali się właśnie w łaźniach powstał taki koncept wody jako nośnika śmierci zarazy panowało przekonanie że woda rozmiękcza pory ciała wnika do środka powoduje zarazę chorobę i śmierć i w baroku ludzie przestali się myć jeśli wydaje wam się że jest niekomfortowe siedzenie obok osoby która przez trzy dni nie myła włosów albo zjadła rano na śniadanie twarożek ze szczypiorkiem i trochę nieciekawie pachnie jej z ust to wyobraźcie sobie że nie tylko przebywacie z osobami które nie myją się miesiącami a nawet latami ale że mieszkacie i spędzacie całe dnie w pomieszczeniach w których jeden z kątów został zaadaptowany jako toaleta ludzie bardzo długo nie znali osobnych pomieszczeń na załatwianie potrzeb fizjologicznych nawet w wersalu w rogach pomieszczeń stały naczynia do których damy i kawalerowie załatwiali się na widoku innych i nikogo to nie raziło pragnienie życia i chęć powstrzymania choroby sprawiły że ludzie zamienili się w naszym dzisiejszym odczuciu w cuchnące bestie wyobraźcie sobie że w niemytych przez kilkanaście miesięcy włosach wszystkie te lipidy które wydziela nasza skóra zaczynają jełczeć możecie sobi
3
transcriber kinga zinser-wrońska dzień dobry zajmuję się upraszczaniem języka urzędów i firm robię to dość długo na początku myślałem że chodzi tylko o trudność komunikacji gdzie urzędy i firmy piszą tak że nikt nie rozumie i trzeba to uprościć natomiast od jakiegoś czasu dokładnie od września początku jesieni może dlatego że jesień to pora melancholii mam wrażenie że jest jeszcze coś innego w tej kwestii jest jakiś trudny pokład relacyjny w komunikacji firm i urzędów taki psychologiczny który mówi coś o nas im bardziej to poznajemy tym jesteśmy smutniejsi być może język trzech pach będzie w stanie tę rzeczywistość zmienić chciałem państwu pokazać kilka prostych zasad sześć dokładnie które pozwalają czytać teksty urzędowe głębiej pozwalają zauważyć co urzędy z nami robią o tym będzie moje wystąpienie jest taki zwyczaj na tedzie żeby zaprosić kogoś z rodziny więc postanowiłem pokazać państwu moją babcię jadwigę od tego to się zaczęło w roku wracam do miejscowości rodzinnej pod wałbrzychem spotkanie rodzinne jubileuszowe bo właśnie obroniłem doktorat mówię słuchajcie jestem doktorem nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa oni się zadumali dziwnie spojrzeli na mnie i na siebie tylko babcia zechciała się odezwać tomuś a możesz mi wystawić receptę ja mówię babciu ja jestem doktor od języka nie wystawiam recept nie wystarczyło babcia wystawiła język i poprosiła żebym ją zbadał później dopiero przeczytałem w pamiętniku jakiegoś wybitnego dziennikarza ekonomicznego że kiedy pisze swoje teksty dla ludzi na bardzo trudne tematy często wystawia zdjęcie swojej babci na biurko patrzy jej w oczy i pisze jakby tylko do niej od tego zaczęło się moje myślenie o upraszczaniu komunikacji jak można by było to zrobić inaczej czy można w ogóle w polsce pisać inaczej pod tym względem myśl churchilla od której zacznę mocno zmieniła moje życie churchill w roku w najtrudniejszym czasie wojny w wielkiej brytanii napisał do wszystkich urzędników memorandum o zwięzłości zaczyna się mniej więcej tak aby robić swoje musimy czytać mnóstwo dokumentów większość z nich jest o wiele za długa to strata czasu marnujemy energię na wyławianie głównych myśli język trzech pach o którym chciałem opowiedzieć to język głównych myśli pytanie czy możemy dzisiaj komunikować się tylko głównymi myślami to jest dość trudne w moim wypadku to działa bardzo konkretnie kiedy wracam z synami do domu i dochodzimy do skrzynki pocztowej mam jeszcze trzy metry później do drzwi trochę się martwię jakbym oglądał horror o szczękach czy będzie wystawać biały róg koperty i będę musiał przestać robić swoje przestać być ojcem rozmawiać z synami wtedy wyciągam tę kopertę i niedawno wprowadziłem zasadę że wszystko co jest w skrzynkach czytam przed drzwiami nie wchodzę do domu muszę się z dziećmi pożegnać mówię że przez chwilę taty nie będzie to będzie trudna sytuacja ale spróbujcie nie zasnąć zanim wrócę statystyki są zatrważające na świecie ogólne warunki ubezpieczenia czyta się średnio godziny minut niektórzy szybciej biegają maratony zdarza się że długo nie wracam żeby powiedzieć co w tym tekście było przecież to dla nas jest najważniejsze kiedy wyciągamy taki tekst chcemy się dowiedzieć po pierwsze czy chcą nam zrobić coś złego czy to jest neutralna wiadomość a dopiero później poznać szczegóły wielką inspiracją jest tutaj twitter myślę że tweety to jest język przyszłości znalazłem taki tweet z roku przed naszą erą najlepszy tweet jaki na świecie napisano juliusz cezar napisał veni vidi vici niósł go na transparentach wchodząc do rzymu wszyscy specjaliści zgadzają się że on tak naprawdę mówił nie że tylko jak jak on to zrobił jaka to była akcja ponieważ był wcześniej film o rytmie jesteśmy też na akademii muzycznej w języku trzech pach ważny jest właśnie ten rytm tekst powinien być bardzo zrytmizowany m
4
dzień dobry otrzymałem bardzo proste zadanie proste ponieważ mam opowiedzieć o czymś co z jednej strony jest piękne szlachetne z drugiej strony jest bardzo ważne dla mnie i zajmuje w tej chwili dużą część mojego życia jest moją pasją to o czym będę mówił wyzwala bardzo pozytywne emocje uczy bardzo pozytywnych szlachetnych zachowań buduje przyjaźnie a jednocześnie wspomaga rozwój fizyczny i intelektualny to o czym będę mówił można robić na różne sposoby można traktować to jako cel życia robić to codziennie ale można też traktować to jako rozrywkę incydentalnie traktować jako pretekst do spotkania z przyjaciółmi być może część osób już się domyśla o czym będę mówił dla pozostałych jeszcze mała podpowiedź podejrzewam jestem gotów się założyć że wielu z was widziało to w telewizji - przełączając kanały nagle zatrzymywaliście się oglądaliście coś czego do końca nie rozumieliście ale z jakiegoś niewytłumaczalnego powodu chcieliście to oglądać podejrzewacie zapewne że jest w tym wszystkim jakiś haczyk zapewniam haczyka nie ma natomiast są inne przedmioty są czajniki są szczotki jest lodowisko są ludzie i są ogromne emocje ludzkie curling to wspaniała zabawa rozrywka nie wiadomo z jakiego powodu przez niektórych nazywana sportem w największym skrócie polega na rzucaniu po lodzie czajnikami oczywiście postaram się troszkę przybliżyć tę rozrywkę ten sport jest to gra zespołowa dwa czteroosobowe zespoły rywalizują na torze lodowym o długości mniej więcej metrów - metrów to jest mniej więcej dwukrotna długość tej sali - wypuszczając na przemian osiem kamieni w jednym kolorze kamień po wypuszczeniu nie może być ponownie dotknięty natomiast można wpływać na jego ruch poprzez charakterystyczne dla tego sportu pocieranie lodu przed kamieniem za pomocą specjalnej szczotki w ten sposób zmniejszamy odrobinę tarcie ten kamień może polecieć trochę dalej w trochę innym kierunku wygrywa ta drużyna której kamień znajduje się bliżej środka takich kółek nazywanych domem te kółka są namalowane na lodzie ta drużyna której kamień jest bliżej wygrywa partię mecz składa się z ośmiu lub dziesięciu takich partii rozegranie go zajmuje około dwóch godzin ten egzotyczny wciąż w naszym kraju sport ma wbrew pozorom całkiem długą historię na obrazach mistrzów holenderskich z xvii wieku wyraźnie widać postacie ludzkie zabawiające się puszczaniem po zamarzniętych kanałach amsterdamu takich charakterystycznych kamieni mniej więcej w tym samym czasie w xvii wieku powstały w szkocji pierwsze kluby curlingowe do dzisiaj w szkocji znajduje się siedziba światowej federacji curlingu w xix wieku curling trafił na niezwykle podatny grunt czyli do kanady z racji na dosyć srogi klimat okazało się że ten sport świetnie odpowiada wymaganiom kanadyjczyków i od tego czasu kanada jest stolicą światowego curlingu stamtąd pochodzą najlepsi zawodnicy tam znajduje się najwięcej lodowisk najwięcej zawodników kilka lat temu kanadyjczycy niepokoili się że liczba curlerów spada bo zbliżała się do miliona osób dla porównania w kolebce curlingu w szkocji liczbę aktywnych zawodników ocenia się na około pięć tysięcy w polsce w granicach - osób czyli chyba odrobinę więcej niż znajduje się dzisiaj na tej sali oczywiście na przestrzeni lat gra ewoluowała zmieniały się odrobinę przepisy pojawiła się elektronika pojawił się pomiar czasu tradycyjne zmiotki do śniegu zostały zastąpione przez wysoce zaawansowane technologicznie karbonowe szczotki curlingowe natomiast stosunkowo niewiele zmieniały się same kamienie którymi rozgrywane są spotkania wszystkie kamienie na świecie w pewnym uproszczeniu pochodzą z tego kawałka granitu szkocka wyspa ailsa craig to z niej raz na kilka lat wydobywany jest duży blok skalny z którego potem produkowane tam są wszystkie kamienie curlingowe na świecie będziecie mieli okazję takich kamieni dotknąć zobaczyć podnieść będzie to możliwe
5
bardzo dziękuję za te zasłużone brawa mam nadzieję że wspólnymi siłami uda nam się odpowiedzieć na pytanie dlaczego tak mało pamiętamy ze szkoły bo faktycznie gdy dokonamy krótkiego rachunku sumienia to okaże się że chwilę po zakończeniu edukacji szkolnej nie jesteśmy w stanie powiedzieć jaki był przebieg grecko-perskich wojen nie potrafimy obliczyć masy molowej ani podać budowy komórkowej tego osławionego pantofelka i faktycznie śmiało możemy powiedzieć że to nie jest nienormalna sprawa bo jednak nie są to szczególnie użyteczne i przydatne informacje ale pojawia się główne pytanie o jakiej skali problemu mówimy zbadał to profesor psychologii kognitywnej na uniwersytecie w memphis art graesser który przyjrzał się temu co zostaje uczniom w głowach po uwaga tygodniu od zapoznania się z jakąś lekcją okazało się że mniej niż wszystkich informacji zostaje w głowach mówimy o czymś co jest po tygodniu i mówimy o sytuacji w której jest to mniej niż więc nie możemy oczekiwać wielkich cudów po paru latach od wyjścia ze szkoły pomimo tego że jest to smutna sytuacja to ona przede wszystkim nie jest normalna dlatego że uczyliśmy się tych informacji czasem parę razy bo mieliśmy w różnych klasach te same rzeczy omawiane to po pierwsze po drugie wielu z nas na sprawdzianach otrzymywało piątki dobre oceny później wiedza jak powietrze z balonika uchodzi i tego po prostu nie mamy moglibyśmy teraz płakać nad rozlanym mlekiem ale jestem tu po to żebyśmy szukali rozwiązań a nie problemów zastanówmy się przede wszystkim dlaczego o co chodzi najbardziej intuicyjną odpowiedzią byłoby to że po pierwsze to wiedza bezużyteczna po drugie narzucona z zewnątrz i jakoś szczególnie pasjonująca uczciwie mówiąc nie jest dlatego że to są przede wszystkim informacje ogólne sprawy powiązane z wiedzą typowo ogólną encyklopedyczną nawet i trzeba by się z tym zgodzić to prawidłowy punkt myślenia zastanówmy się skąd się wziął dlatego że na fakt dlaczego tak mało pamiętamy ze szkoły a z drugiej strony dlaczego doprowadzamy do sytuacji w której szkoła wygląda tak jak wygląda to na te wydarzenia paradoksalnie mogło mieć wpływ coś co wydarzyło się w październiku roku cóż się wtedy stało armia napoleona zmasakrowała na polu bitwy wojska królestwa prus w bitwie pod jeną to łączy się z naszym systemem edukacji o tyle że prusacy nie chcieli się poddać ich państwo na momencik podupadło ale oni powiedzieli nigdy więcej nie chcemy doprowadzić do sytuacji w której ktoś spuści nam taki łomot dlatego to przyspieszyło wiele reform które miały miejsce w tym czasie jedną z takich reform była reforma systemu edukacji chodziło o to żeby pruscy urzędnicy stworzyli obywatela idealnego takiego który jest posłuszny nie ma własnego zdania i w dużej mierze będzie robił dokładnie to co trzeba w tym celu zaprzęgnięto ogromne autorytety germańskiego świata i na przykład georg hegel słynny filozof doszedł do wniosku że stworzenie takiego obywatela będzie możliwe tylko wtedy kiedy go wszechstronnie wykształcimy i przesunął cały nacisk z wiedzy bliżej niesprecyzowanej na encyklopedyczną na informacje ogólne żeby po maturze móc sobie wybrać kierunek studiów i w ten sposób się specjalizować albo jeszcze lepiej - żadnego studiowania tylko od razu do pracy na rzecz państwa pruskiego oprócz tego ktoś doszedł do wniosku że jeśli mamy dużo informacji do przyswojenia tak jak powiedzieliśmy głównie encyklopedycznych to zaprzęgniemy do tego metodę pamięciową która spowoduje że uczeń jak wróci ze szkoły będzie musiał siąść i rzetelnie się wszystkiego nauczyć w pamiętnikach uczniów z tamtego czasu widać że to świetnie funkcjonowało nie mieli czasu wolnego nie bez przyczyny bo ktoś zauważył że jeśli uczeń ma za dużo wolnego czasu to przychodzą mu do głowy głupoty grzeszne myśli więc jeśli go zaprzęgniemy do tego to w ogóle problemu nie będzie chodziło też o to żeby in